Særða Stolt Saksóknarans

Súri Saksóknarinn Kolbrún Sævarsdóttir

Sú sérkennilega staða kom upp í hinu svokallaða „Mannsalsmáli“, sem rekið er í lokuðu þinghaldi fyrir Héraðsdómi Reykjaness, að saksóknarinn, Kolbrún Sævarsdóttir, lagði þar fram í síðustu viku kvörtun og krafðist þess, að dómarinn legði réttarfarssektir á tvo fréttamenn Stöðvar 2 vegna upplýsinga, sem þeir birtu úr þinghaldinu á fréttastöðinni. En málið fjallar um meint mannsal á litháískri stúlku til Íslands, sem frægt er orðið.

Kolbrún byggði kvörtun sína á lagaheimild í 2. mgr. 11. gr.  og 3. mgr. 223 gr. laga um meðferða sakamála nr. 88/2008.   En í  2. mgr.  11. gr.  segir, að óheimilt sé að skýra frá því, sem gerist í lokuðu þinghaldi án leyfis dómara og í 3. mgr. 223. gr. segir, að dómari megi ákveða sekt á hendur þeim, sem brýtur gegn banninu. Þá eru ákærandi ( saksóknari ), verjandi, réttargæslumaður svo og ákærði sérstaklega tilgreindir í  b. lið 1.  málsgreinar og 2. málsgrein 223. gr. laganna, sem þeir aðilar, sem réttarfarssektum skal beina gegn, hafi þeir brotið gegn banninu.

Dómari í máli hefur því skv ofangreindu ákvörðunarréttinn á sinni hendi um að beita réttarfarssekt, sé brotið gegn fyrrgreindum lagaákvæðum. En dómara er ekki skylt að sekta, en virðist geta átt frumkvæðið að slíku, sýnist honum svo.

Kvörtun til dómara vegna slíks upplýsingaleka virðist vera á valdi þeirra, sem að málinu koma. Það væru því  saksóknari, verjandi, réttargæslumaður eða ákærði sjálfur, sem slíkt gætu gert. Allt eftir því, hverjir þessara aðila teldu, að á sér hefði verið brotinn réttur.

Óskar Hrafn Þorvaldsson Fréttastjóri Stöðvar 2

Sú sérkennilega staða hefur hins vegar komið upp hinu fræga Mannsalsmáli, að saksóknarinn, Kolbrún Sævarsdóttir, hefur boðið fréttastjóra Stöðvar 2, Óskari Hrafni Þorvaldssyni, að draga kvörtun sína til baka, ef nöfn heimildarmanna yrðu gefin upp.  Þessu hefur Óskar hins vegar neitað að verða við og virðist því kvörtunin standa.

Sumir fréttamiðlar velta því nú fyrir sér, hvers vegna saksóknarinn hafi gripið til þess ráðs að leggja fram kvörtunina. Sérstaklega í ljósi þess, að menn rekur ekki minni til, að þessu réttarfarsúrræði hafi nokkru sinni verið beitt.

Sú kenning hefur verið sett fram, að ástæðan sé sært stolt saksóknarans vegna fréttaflutnings Stöðvar 2 um það, að hún hefði þurft að fá frest í málinu, þar sem sönnunarfærsla hennar í málinu hafi reynst áfátt.  Fréttaflutningurinn hafi farið fyrir brjóstið á saksóknaranum og hún viljað ná fram hefndum.

Þeir, sem þekkja til Kolbrúnar, telja sig vita af óstjórnlegum metnaði hennar og stolti. Hún líti á málsmeðferð í sakamálum sem vígvöll, þar sem hún eigi að ráða för, ríkja og drottna. Þetta takist henni oftar en ekki.  Frekja hennar og yfirgangur í dómsölum bæli niður allt sjálfstæði og kjark veiklundaðra dómara, sérstaklega kvenkynsdómara, sem leyfa henni að fara sínu fram án íhlutunar. Líða framkomu og málatilbúnað, sem öðrum líðst ekki.  Jafnvel hagræða dómum henni í vil, ef því er að skipta. Þá vita þeir, sem henni hafa mætt í réttarsölum, að hún kann ekki að taka tapi.  Leggur fægð á þá verjendur, sem hún hefur þurft að lúta í lægra haldi gagnvart.

Upplýsingaleki úr lokuðum þinghöldum í sakamálum til fréttamanna hefur um langa hríð verið viðvarandi staðreynd og vandamál. Fréttamenn hafa verið ginkeyptir fyrir slíkum upplýsingum, sérstaklega, þegar fréttamenn telja viðkomandi sakamál feitan bita í fréttalegu tilliti.

Oftar en ekki þjónar þessi upplýsingaleki hagsmunum ákæruvalds og eru hinum ákærðu í óhag. Upplýsingunum er síðan slegið upp í æsifregnastíl í viðkomandi fjölmiðlum. Og tilgangurinn augljós. Að fá aukið áhorf, hlustun eða aukna sölu dagblaða. Markmið þess eða þeirra, sem að lekanum standa er þá það að sverta tiltekinn einstakling eða einstaklinga og fá almenningsálitið upp á móti viðkomandi.  Takist þetta, auðveldar það oftar en ekki málarekstur ákæruvaldsins og auðveldar því að ná áranguri í saksókn sinni. Ná fram sigri og dómsniðurstöðu, sem því líkar.

Embætti Ríkissaksóknara hefur lengi legið undir grun sem uppspretta þessara upplýsingaleka. Sérstaka eftirtekt og athygli hefur vakið, að upplýsingalekinn er ekki hvað síst úr málum, þar sem saksóknarinn, Kolbrún Sævardóttir, ræður för. Æði oft eru fjölmiðlar komnir með ákærur í hendur áður, en þær hafa verið birtar ákærða auk þess, sem einhliða upplýsingagjöf úr málsmeðferð eða málsgögnum hefur verið komið á framfæri við fjölmiðla án þess, að málsbótum og málsvörunum hins ákærða sé á sama tíma komið á framfæri.  Síðasta dæmi þessa er mál Ólafs Gottskálkssonar, en lögmaður hans Vilhjálmur Hans Vilhjálmsson reiknar með að farið verði fram á opinbera rannsókn vegna þessa.

Raða: http://www.pistlar.com/?p=461

Skrifað af Hannes Á Feb 4 2010. Vistað undir Dómsmál, Efst á baugi, Fjölmiðlar. Þú getur fylgst með athugasemdum á RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry