Huldufélagið Lífsval ehf.

Jón Þorsteinn Jónsson

Lífsval ehf er einkahlutafélög, sem er í eigu fjársterkra íslenskra aðila og hefur verið að kaupa bújarðir út um allt land og einnig bæði mjólkur- og kjötkvóta. Starfsemi félagsins og markmið hafa ekki farið hátt í umræðunni manna á meðal, né virðast áhyggjur ráðamanna vera miklar varðandi vöxt þess og viðgang. Félagið og skyldir aðilar hafa keypt á annað hundrað bújarðir, að því er talið er einkum bújarðir, sem fylgja góð hlunnindi t.d. veiði- og vatnsréttindi auk jarða með framleiðslurétt í sauðfjárrækt og mjólkurframleiðslu. Við jarðakaup eru jarðir oft á tíðum sameinaðar svo og greiðslumark, en aðrar leigðar þeim, sem þar bjuggu fyrir sölu. Fjöldinn allur af þessum bújörðum hefur af þessum orsökum farið í eyði og húsakostur grotnar þar niður, sveitungum og öðrum, sem unna landinu, til mikillar armæðu. Þá leiddu þessi stórfelldu jarðakaup Lífsvals ehf til þess, að verð á bújörðum snarhækkaði á skömmum tíma, sérstaklega verðið á góðum jörðum.

Ágúst Sindri Karlsson

Að Lífsvali ehf standa fjársterkir aðilar úr íslensku viðskiptalífi eins og áður sagði m.a. Ingvar J. Karlsson, læknir og forstjóri fyrirtækisins Karl K. Karlssonar hf., Guðmundur A. Birgissonar á Núpum í Ölfusi, Ólafur I. Wernersson, tæknifræðingur, Gunnar Þorláksson, oftast kenndur við byggingarfyrirtækið Gunnar og Gylfi hf, Árni Maríasson, forstöðumaður lánasviðs MP-banka hf áður forstöðumaður gjaldeyris- og afleiðumiðlunar Búnaðarbankans hf síðan Kaupþings hf, Jón Þorsteinn Jónsson, kenndur við Nóatún verslanirnar og fyrrv. formaður stjórnar í BYR sparisjóðsbanka ( BYR ), Ágúst Sindri Karlsson, hæstaréttarlögmaður, kenndur við lögfræðiskrifstofuna Lögmenn.is í Kópavogi og eigandi Exeter Holdings og fyrrv. stjórnarmaður í MP-banka hf og síðan en ekki hvað síst Jón Björnsson framkv. stj. Lífsvals hf, áður sparisjóðsstjóri Sparisjóðs Norðlendinga ( SPNOR ) og fyrrv. stjórnarmaður í Glitni hf.

Eftir því, sem næst verður komið, rekur Lífsval ehf í dag fjölda stórra kúabúa víðs vegar um landið, hvert þeirra með um og yfir 400 þúsund lítra mjólkurkvóta. Talið er félagið eigi nú yfir 40% af öllum mjólkurkvóta í landinu auk verulegs kjötkvóta. Hefur þetta leitt til þess, að framboð á mjólkurkvóta og kjötkvóta er nú óverulegt, og það því illmögulegt fyrir venjulegan bónda að stækka bú sitt og hagræða í rekstrinum. En Lífsval hf kaupir nær allan kvóta, sem á markað kemur, og yfirbýður oftar en ekki ásett verð. Gerir verðtilboð, sem er venjulegum íslenskum bónda ofviða að greiða. En peningana virðist ekki hafa skort hjá Lífsvali ehf hingað til. Félagið virðist hafa haft nær ótakmarkaður aðgangur að fjármagni til kaupa á bújörðum og kvóta. Að minnsta kosti var það þannig fyrir bankahrun.

En hvaða áhrif hefur þessi samþjöppun eignarhalds á bújörðum á búskaparskilyrði og byggð í landinu? Áhrifin eru greinilega mikil og margvísleg. Flest, ef ekki öll, neikvæð. Byggð hefur lagst í eyði á ýmsum landssvæðum, húsakostur grottnað niður og hefðbundinn bóndi getur ekki lengur stækkað og hagrætt í búrekstri sínum vegna skorts á kvóta og vegna hárra verða á honum. Þá er það ógjörningur fyrir venjulegan Íslending að kaupa bújörð í dag og hefja búskap af sömu ástæðum. Mikil fjölgun hefur einnig orðið í stétt leiguliða á bújörðum og hljóta að fylgja því ýmsir ókostir fyrir bændastéttina í landinu. Og margt fleira mætti tína til í þessu samhengi.

Það hefur vakið sérstaka athygli manna á meðal, að forsvarsmenn Lífsvals ehf hafa neitað að tjá sig um félagið eða gefa upplýsingar um starfsemi þess og rekstur. Algjör þögn og leynd hvílir yfir öllu, sem það varðar. Hafa þeir Ingvar J. Karlsson, stjórnarformaður þess, og Jón Björnsson, framkvæmdastjóri þess, ítrekað neitað að ræða um málefni félagsins við blaðamenn, þegar eftir því hefur verið leitað. Við hvað eru þessir menn hræddir? Og hvað hafa þeir að fela?

Þegar grannt er skoðað virðast hafa verið mikil tengsl fyrir hrun á milli eigenda Lífsvals ehf og BYRS svo og Glitni banka hf. Einnig Kaupþings hf.

Áleitnar spurningar leita á hugann, þegar Lífsvel ehf er annars vegar. Spurningar eins og, hver sé staðan hjá fyrirtækinu nú eftir bankahrunið og hvað mikið félagið og tengdir aðilar skuldi vegna bújarðakaupanna? Hjá hvaða fjármálafyrirtækjum liggja skuldir þessara aðila? Tel ég hér vera ærið og áhugaverð rannsóknarverkefni og nauðsynlegt að upplýsa það.


Jón Þorsteinn Jónsson, stjórnarmaður í Lífsvali hf, var til skamms tíma formaður stjórnar í BYR. Sá hinn sami og misnotaði aðstöðu sína innan bankans og lét bankann lána Exeter Holdings hf um 1100 milljónir króna til kaupa á stofnfjárhlutum sínum í bankanum á yfirverði. En peningarnir gengu til MP-banka hf til uppgjörs á skuldum hans þar. Sá hinn sami og fékk lán hjá Glitni banka hf og skráði ólögráða börn sín fyrir stofnfjárhlutum í BYR. Allt gert til að tryggja völd og áhrif innan BYRS. Nú á að afskrifa þessi lán til barna Jóns Þorsteins, þar sem yfirlögráðandi hafi ekki gefið samþykki sitt fyrir lántökunum. Almenningur á Íslandi borgar brúsann. Ekki verður séð, að það sé ætlun Íslandsbanka hf, áður Glitnir banki hf að innheima lánin hjá Jóni Þorsteini, þrátt fyrir að skaðabótaábyrgð hans ætti að vera fyrir hendi vegna fjártjónsins. Þá skal tekið fram, að Jón Þorsteinn var stór hluthafi í Glitni banka hf ásamt fjölskyldu sinni ( Nóatúnsfjölskyldan ) í gegnum hlutafélögin Saxhól og Saxbygg.

Birna Einarsdóttir bankastj. Íslandsbanka hf.

Birna Einarsdóttir, bankastóri Íslandsbanka hf, var í framkvæmdastjórn Glitnis banka hf, þegar lánin til barnanna voru veitt. Furðu sætir, að hún skuli ekki látin sæta ábyrgð og taka pokann sinn. Og þótt fyrr hefði verið. En um 180 milljóna króna skuld hennar að nafnvirði, núvirði yfir 400 milljónir, við Glitni banka hf var þurrkuð þar út með klækjum til að tryggja stöðu hennar innan bankans og sem síðar tryggði henni bankastjórastólinn hjá Íslandsbanka hf. En hún hefði orðið gjaldþrota, ef þetta hefði ekki verið gert og því ekki getað talist hæf lengur sem bankastjórnandi. Greinilega góð sambönd hjá henni við þá huldumenn innan kerfisins, sem sáu um þetta. Þá lék Birna eitt af lykilhlutverkunum, þegar Glitnir banki hf lánaði gífurlega fjármundi til stofnarfjáreigenda í BYR á árinu 2007 m.a, þegar samruninn við SPNOR átti sér stað, en Birna átti sæti í framkvæmdastjórn Glitnis banka hf á þeim tíma. Lán þessi voru að miklu leiti tryggð með væntanlegum arðgreiðslum og svo í stofnfjárbréfunum sjálfum. Ljóst er hverjum, sem vita vill, að fyrirfram hafi það verið ákveðið af stjórendum í BYR og Glitni banka hf, þegar lán þessi voru planlögð og veitt, að gífurlegar arðgreiðslum yrðu samþykktar á árinu 2008 vegna ársins 2007 til að tryggja endurgreiðslu lánanna, þrátt fyrir að fyrir lægi óheyrilegur taprekstur í BYR fyrir árin 2007 og 2008. Enginn einstaklingur hefur verið látinn sæta ábyrgð vegna þessara lögbrota. Hins vegar tók Fjármálaeftirlitið þannig á hlutabréfakaupamáli Birnu bankastýru eftir “rannsókn”, að sekta Glitni banka hf um óverulega fjárhæð, en hvítþvo Birnu. Gaf henni syndaaflausn og lýsti hlutabréfakaupin ógild. Ótrúlegt en satt.

Inn í þessi spillingarmál BYRS blandast annar stjórnarmaður í Lífvali hf, Ágúst Sindri Karlsson, hæstaréttarlögmaður með meiru. En hann er talinn vera aðal eigandi Exeter Holdings hf. Ágúst Sindri var var á þessum tíma stjórnarmaður í MP-banka hf og tengdist honum á margan hátt m.a. með eignatengslum svo og vinatengslum við Margeir Pétursson, forstjóra bankans.

Ágúst Sindri lék lykilhlutverkið í því sjónarspili að bjarga Jóni Þorsteini Jónssyni og MP-banka hf frá stórfelldu fjártjóni vegna hruns á gengi stofnfjárbréfa í Byr sparisjóðsbanka og koma málum þannig fyrir, að skellurinn lenti að öllu leiti á BYR. Enda þarf BYR núna að afskrifa milljarða hjá Exeter Holdings hf vegna þessara mála, þar sem einu veðin, sem BYR fékk fyrir lánunum voru stofnfjárbréfin sjálf. En tekið skal fram, að MP-banki hafði lánað völdum eigendum stofnfjárbréfa í BYR gífurlegar fjárhæðir til slíkra kaupa í miklu valdatafli innan bankans. Þannig var séð til þess, að MP banki hf fékk allt sitt greitt og Jón Þorsteinn og fleiri stjórnendur í BYR slyppu fyrir horn, en fjöldinn allur af öðrum stofnfjáreigendum sæti eftir með sárt ennið.

MP-banki hf hefur spilað ótrúlega rullu í þessum fjárglæfrum svo og Glitnir banki hf. Ríkisbankinn, Íslandsbanki hf, tekur núna þátt í svínaríinu. Mikið hefur verið gert í því í fjölmiðlum í nokkurn tíma að keppst við að dásama MP-banka hf fyrir traust og trúverðugleika. En ljóst er, þegar kafað er ofan í saumana á ýmsum málum þar, að víða er pottur brotinn í þeim efnum. Sérstaklega málum sem tengst BYR og aðilum þar tengdum svo og vegna fjárfestinga í Úkraníu og víðar. Það síðasta í afrekaskrá MP-banka er að fá til liðs við sig norskan auðmann, sem er nú í lögreglurannsókn í Noregi vegna spillingarmála tengdum olíufyrirtækinu DNO og viðskiptum þess í Kúrdahéruðum Íraks. Fjármálaeftirlitið þarf að koma að málefnum MP-banka hf og rannsaka spillingarmálin, sem þar eru falin. Þau þurfa að koma upp á yfirborðið.

Jón Björnsson, framkvæmdastjóri Lífvals ehf var um árabil sparisjóðsstjóri hjá SPNOR. En hann hætti þar árið 2005 og réð sig þá til Lífvals ehf sem framkvæmdastjóri þess. Þá sat hann í stjórn Glitnis banka hf, þegar SPNOR sameinaðist BYR árið 2007 og lék þar eitt lykilhlutverkið m.a. í því að lokka stofnfjáreignendur SPNOR til að samþykkja inngönguna með gilliboðum um lánafyrirgreiðslu frá Glitni banka hf. Eiginkona hans, Sigrún Jakobsdóttir, bæjarstýra á Akureyri, lagði afl sitt á vogarskál fyrir samþykki bæjarstjórnar Akureyrar á samrunanum. Margir stofnfjáreigendur, sem komu inn í BYR í gegnum SPNOR eiga nú um verulega sárt að binda vegna skuldanna við Glitni banka hf. En kröfur þessar teljast nú til eigna Íslandsbanka hf. Sigrún er systir Ásdísar Ýr Jakobsdóttur, sem er forstöðumaður lánasviðs Sparisjóðs Keflavíkur og situr þar í stjórn sem varamaður.

Að öllu því virtu, sem að ofan segir, er ljóst að eigendur Lífsvals ehf hafa haft greiðann aðgang að lánsfé í fjármálastofnunum landsins. Spurningin er, hvað mikið af uppkaupum Lífsvals ehf á bújörðum landsins hefur verið fjármagnaður með lánsfé og hvað mikill hluti af þeim lánum þarf nú almenningur á Íslandi að borga og blæða fyrir? Hjá hvaða fjármálastofnunum liggja skuldir Lífsvals ehf? Er hér með skorað á þá, sem það þekkja, að veita þær upplýsingar. Er Lífsval ehf solvent eða með öðrum orðum gjaldfært félag? Fróðlegt að vita.

Raða: http://www.pistlar.com/?p=237

Skrifað af haskolaborgari Á Nov 1 2009. Vistað undir Efst á baugi, Hrunið, Landsmál. Þú getur fylgst með athugasemdum á RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry